Sen

Co dziesiąty człowiek cierpi na długotrwałe zaburzenia snu. Na bezsenność cierpi około jedna trzecia ludzkości.

Sen fizjologiczny jest ważny nie tylko do odnowienia sił fizycznych i duchowych, wytworzenia śladów pamięciowych, ale także dla całego szeregu procesów metabolicznych. Wspólną podstawą problemów ze snem są częste przebudzenia, które prowadzą do wypłukiwania hormonów stresowych (w szczególności kortyzolu) oraz do przyspieszenia zmian w tętnicach (zwężania światła tętnic oraz twardnienia ścianek tętniczych). Wynikiem tych zmian jest podwyższone ryzyko zawału, udaru mózgu i innych komplikacji. Przerywany sen jest czynnikiem ryzyka powstania syndromu metabolicznego, otyłości i cukrzycy typu 2 oraz braku równowagi systemu immunologicznego. Częstym wynikiem jest także depresja.Układ snu zmienia się w ciągu życia – noworodki mają tzw. sen polifazowy, co oznacza, że śpią w regularnych odstępach kilka razy dziennie. Niemowlęta mają sen trzyfazowy – długi sen nocny wraz ze sjestą przedpołudniową i popołudniową. U przedszkolaków zatraca się sen popołudniowy, mają tylko długi sen nocny z jedną sjestą popołudniową. U dzieci szkolnych zatraca się także popołudniowa sjesta, a sen staje się monofazowy – tylko długi sen nocny. U seniorów ponownie pojawia się sjesta popołudniowa, u niektórych ludzi może się także pojawić sen polifazowy. Istotnym czynnikiem jest nie tylko długość snu, ale także jego głębokość i jakość. Uczucie świeżości po przebudzeniu daje nie tylko długość snu, ale głębokość oraz ilość pełnych cyklów sennych. Cykl senny obejmuje cztery stadia non-REM i jedno stadium REM.

Sen non–REM :

1. stadium – zasypianie
stopniowe odprężenie psychiczne, relaks mięśni, spowalnia się oddech i tętno serca
2. stadium – sen płytki
w tym stadium mogą nas przebudzić niewielkie impulsy, gdy się obudzimy możemy mieć wrażenie, że nie spaliśmy wcale
3. i 4. stadium – sen głęboki
mięśnie są zupełnie odprężone, oddech i tętno serca są spowolnione, obniża się ciśnienie i temperatura krwi, śpiący prawie się nie rusza, oddycha regularnie i nie reaguje na impulsy, jakość i ilość tych stadiów ma wpływ na odczucie wypoczęcia i świeżości po przebudzeniu

Stadium snu REM:

tętno serca i ciśnienie krwi są nieregularne, przyspieszony oddech, zwiększa się zużycie tlenu, oczy za zamkniętymi powiekami poruszają się szybko (REM - rapid eye movements), większa część mięśni szkieletowych jest rozluźniona, dochodzi przy tym do nieoczekiwanych drgnięć twarzy i palców

Sen non-REM i stadium snu REM wymieniają się ze sobą, a pomiędzy pojedynczymi przejściami następują krótkie przebudzenia, których nie pamiętamy.

Jeżeli wstajemy bez budzika, budzimy się zwykle po wielokrotności cyklu snu (w przybliżeniu po wielokrotności 1,5  godziny) i najczęściej rano po zakończeniu fazy REM. W przypadku, gdy przebudzi nas coś wcześniej (lub po przebudzeniu zostaniemy w łóżku i znów uśniemy, np. na pół godziny) istnieje duże prawdopodobieństwo, że zbudzimy się w połowie cyklu. W związku z tym czujemy się niewypoczęci, „niewyspani”.